Keywords
Abstract
The article analyzes the dynamics of the Catholic community in the centuries-old and multicultural
town of Szczebrzeszyn, located in the southwestern part of the Lublin Basin. The Catholic
religion is presented as an integrating element of the local identity in the historical and contemporary
context. Elementary attention was given to the role of the Roman Catholic Church in shaping the
town’s cultural identity and its impact on relations between different religious groups. In addition, an
outline was included of the historical process in which Catholics consolidated their position, from the
14th century, through the period of partitions, to the socio-political transformations of the 20th and
21st centuries. The study was based on an analysis of literature on the subject, documents and a public
perception survey on the residents of Szczebrzeszyn. The conclusions demonstrate the key role of
Catholicism in maintaining the local continuity of tradition and adapting to social change. Moreover,
the work highlights the role of Catholicism as a pillar for building a multidimensional identity for the
town’s residents in understanding social challenges. The paper also highlights the multifaceted nature
of the Church’s influence both on the socio-cultural, spiritual level and in the importance of interfaith
dialogues in the process of social integration and preservation of the town’s cultural heritage.
References
Bartko-Malinowska A. (2017), Budowa kaplicy p.w. św. Leonarda w Szczebrzeszynie w świetle źródeł archiwalnych – przyczynek do mecenatu Hrabiego Maurycego Zamoyskiego, Lublin.
Bieńkowski L. (1958), Działalność organizacyjna Biskupa Jana Biskupca w diecezji chełmskiej 1417-1452, “Roczniki humanistyczne”, No. 7(2), pp. 186-256.
Czubara (2007), Krótki przewodnik po zabytkach i miejscach niezwykłych, Zamość.
Deszczyńska (2021), O genezie więzi katolicyzmu i świadomości narodowej w społeczeństwie polskim w pierwszej połowie XIX wieku, “Nasza Przeszłość”, No. 135, pp. 39-75, https://doi.org/10.52204/np.2021.135.
Dziobek-Romański J. (2000), Problem osobowości prawnej Kościoła Katolickiego w prawie polskim w latach 1944-1989, “Roczniki Nauk Prawnych”, No. 10(2), pp.37-70.
Giebuta W. (1998), Franciszkanie w Szczebrzeszynie, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 2-3(56), pp. 71-75.
Glauza Z. (ed.) (2004), Mała stabilizacja. Zamojszczyzna II RP. Sieroty koreańskie, “Karta 42 – kwartalnik historyczny”, Warszawa.
Górak J. (1990), Miasta i Miasteczka Zamojszczyzny, Zamość.
Kałwa P., Rechowicz M. (eds) (1969), Księga 1000-lecia Katolicyzmu w Polsce, Lublin.
Kita S. (2000), 85-lecie Szkolnictwa Powszechnego i Podstawowego w Szczebrzeszynie 1915-2000, Szczebrzeszyn.
Knyt A. (ed.) (2017), Klukowski Zamojszczyzna 1918-1959, Warszawa.
Kołodziejczyk R. (2014), Szczebrzeszyn dawnych lat, Warszawa.
Kołodziejczyk R. (2022), 900 lat Szczebrzeszyna, Warszawa.
Kozakiewicz (1968), Studium historyczno-urbanistyczne do planu zagospodarowania przestrzennego miasta, Szczebrzeszyn powiat zamojski, Warszawa.
Krasny P. (ed.) (1999), Sztuka dawnej ziemi chełmskiej i województwa bełskiego, Kraków.
Kurzej M. (2009), Jan Wolff. Monografia architekta w świetle analizy prefabrykowanych elementów dekoracji sztukatorskich, Kraków.
Kuchowicz Z. (1975), Obyczaje staropolskie, XVII-XVIII wieku, Łódź.
Kuźma E. (1996), Szczebrzeszyn w dobie rozbiorów, Katowice.
Lawera H., Bata A. (2001), Miasto i gmina Szczebrzeszyn, Krosno.
Liszka P. (2016), Dogmat chalcedoński syntezą wcześniejszych formuł dogmatycznych i punktem odniesienia przyszłych, “Wrocławski Przegląd Teologiczny”, No. 24(2), Teologia dogmatyczna i filozofia, pp. 55-71, https://doi.org/10.34839/wpt.2016.
Łepkowski T. (ed.) (1973), Słownik Historii Polski, Warszawa.
Matławska H. (1999), W obronie wiary, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 1-2, pp. 79-82.
Mironowicz A. (2017), Chrzest Polski z różnych perspektyw, “Rocznik Teologiczny”, No. LIX(1), pp. 37-74.
Myśliński K. (1981), Dzieje kariery politycznej w średniowiecznej Polsce, Lublin.
Ogorzelec K. (2022), Czynniki determinujące przemiany Kościoła rzymskokatolickiego w dzisiejszej Polsce w kierunku wspólnoty wiary – ‘koinonia’ Perspektywa teologiczno-socjologiczna, “Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego”, No. 42(2), pp. 95-119, https://doi.org/10.25167/sth.4844.
Pieczykolan I. (2022), 670 lat miasta Szczebrzeszyn, Zamość.
Przysada A. (1997), Przewodnik Szczebrzeszyn i okolice, Urząd Gminy i Miasta w Szczebrzeszynie, Szczebrzeszyn.
Przysada A. (1998), Zarys dziejów Szczebrzeszyna, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 2-3(56), p. 6-11.
Przysada A. (1999), 600 lat Parafii w Szczebrzeszynie, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 1-2, pp. 74-78.
Przysada A. (2014), Szczebrzeszyn miasto bogate historią i ludźmi, Szczebrzeszyn.
Przysada A. (2017), Szczebrzeszyn Miasto Wielokulturowe, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2011), Słownik historii Szczebrzeszyna, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R., Grabacik B. (2010), Dzieje Gminy Szczebrzeszyn, Szczebrzeszyn.
Szczygieł R. (2004), Proces lokacji na prawie niemieckim miasta Szczebrzeszyna, Kraków.
Stankova M. (1975), Dawny Powiat Szczebrzeski XIV-XVIII w., Warszawa.
Trzciński A. (1990), Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie, Lublin.
Wojnarski D. (2005), Następstwa Materialno-Demograficzne napadu wojsk kozacko-tatarskich na Szczebrzeszyn w roku 1648, Zamość.