Keywords
Abstract
The article examines the dynamics of the Orthodox community in the historic and multicultural town of Szczebrzeszyn, located in the southwestern part of the Lublin Province. The Orthodox religion is presented as an important element uniting local identity in both historical and contemporary terms. Particular attention is paid to the importance of the Church in defining the cultural identity of the town and its influence on relations between different religious groups. In addition, a general outline of the historical strengthening of the position of Orthodox Christians is presented, starting from the 15th century, through the period of the partitions, to the socio-political transformations of the 20th and 21st centuries. The study was based on a review of literature, documentation, and an analysis of the opinions of Szczebrzeszyn residents. The conclusions point to the important role of Orthodoxy in preserving local tradition and adapting to changing social conditions. In addition, the text emphasizes the importance of the Orthodox religion as a foundation for shaping the multidimensional identity of the town’s residents in the context of social challenges. The article also highlights the complex influence of the Church on the socio-cultural and spiritual levels and the importance of interfaith dialogue in social integration and the protection of the town’s cultural heritage.
References
Glauza Z. (ed.) (2004), Mała stabilizacja. Zamojszczyzna II RP. Sieroty koreańskie, “Karta 42 – kwartalnik historyczny”, Warszawa.
Górak J. (1990), Miasta i Miasteczka Zamojszczyzny, Zamość.
Kita S. (2000), 85-lecie Szkolnictwa Powszechnego i Podstawowego w Szczebrzeszynie 1915-2000, Szczebrzeszyn.
Knyt A. (ed.) (2017), Klukowski Zamojszczyzna 1918-1959, Warszawa.
Kołodziejczyk R. (2022), 900 lat Szczebrzeszyna, Warszawa.
Kowalczyk P. (2025), Szczebrzeszyn – cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy, Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/szczebrzeszyn-cerkiew-zasniecia-przenajswietszej-bogurodzicy/ [access on: 20.08 2025].
Krasny P. (2010), Dzieje cerkwi i Szczebrzeszynie i jej rozbudowy w latach 1777-1789 w świetle kroniki ks. Jana Karola Lipowieckiego, Kraków.
Krochmal A. (1993), Działalność prawosławnego duchowieństwa w diecezji chełmsko-warszawskiej w latach 1875-1905, “Roczniki humanistyczne”, Tom XLI, Zeszyt 2, pp. 161-176.
Kuźma E. (1996), Szczebrzeszyn w dobie rozbiorów, Katowice.
Leśniewski K. (2002), W poszukiwaniu otwartej duchowości chrześcijańskiej: (perspektywa prawosławna), “Elpis”, No. 4/6, pp. 53-73.
Ławerszuk M. (2023), Prawosławie wobec zagadnienia obrazy uczuć religijnych, “Studia
Pastoralne”, No. 19, pp. 47-58.
Łepkowski T. (ed.) (1973), Słownik Historii Polski, Warszawa.
Majcher P. (2015), Rola Franciszka Kardynała Königa oraz Fundacji Pro Oriente w dialogu ekumenicznym, Kraków.
Mironowicz A. (2017), Chrzest Polski z różnych perspektyw, “Rocznik Teologiczny”, No. LIX(1), pp. 37-74.
Pieczykolan I. (2022), 670 lat miasta Szczebrzeszyn, Zamość.
Prawosławna diecezja chełmsko-lubelska (2026), Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/prawoslawna-diecezja-chelmsko-lubelska/ [access on: 29.01.2026].
Przysada A. (1997), Przewodnik Szczebrzeszyn i okolice, Szczebrzeszyn.
Przysada A. (1998), Zarys dziejów Szczebrzeszyna, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 203(56).
Przysada A. (1999), 600 lat Parafii w Szczebrzeszynie, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 1-2(58,59).
Przysada A. (2006a), Cudowna Ikona Matki Boskiej Szczebrzeszyńskiej i jej kult, “Miesięcznik Chrząszcz” nr 7(1), p.3.
Przysada A. (2006b), Ksiądz Jan Karol Lipowiecki i jego kronika Cerkwi Szczebrzeszyńskiej, “Miesięcznik Chrząszcz” nr 1(1), p. 3.
Przysada A. (2006c), Wdzięczność łask Maryi w obrazie cerkwi parochialnej doznawanych, “Miesięcznik Chrząszcz” nr 6(1), p. 4.
Przysada A. (2014), Szczebrzeszyn miasto bogate historią i ludźmi, Szczebrzeszyn.
Przysada A. (2017), Szczebrzeszyn Miasto Wielokulturowe, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2000), Szczebrzeszyn szkice do dziejów, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2011), Słownik historii Szczebrzeszyna, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R., Grabacik B. (2010), Dzieje Gminy Szczebrzeszyn, Szczebrzeszyn.
Sroczyńska B., Szponar J. (1981), Szczebrzeszyn Kościół Pounicki, Zamość.
Stankiewicz Z. (2022), Cerkiew w Szczebrzeszynie, Przewodnicy w Zamościu, http://przewodnicyzamosc.pl/archiwa/date/2022/11/page/2 [access on: 20.08.2025].
Zotova N. (2022), Wspólnota komunikatywna militarna odzwierciedlona w modlitewniku Przyjaciel żołnierza. Modlitewnik dla żołnierzy wyznania prawosławnego z 1937 r. – rekonesans badawczy, Zielona Góra.