Abstract
The article presents the dynamics of the Jewish community in the multicultural town of Szczebrzeszyn, located in the southwestern part of the Lublin Province. Judaism was analyzed by showing its significance, putting local identity in a historical context. Particular attention was paid to the importance of the Jewish religion in defining the cultural identity of the town, while also considering the influence and relationships between other religions. The research was based on a review of literature, documentation, and analysis of social perceptions, showing the history of the Jewish community from the 15th century onwards. The conclusions point to the important role of Jewish culture in understanding the preservation of local traditions by the inhabitants of Szczebrzeszyn. The article draws attention to the complex influence of Jewish culture and the importance of interreligious dialogue, as well as the protection of cultural heritage.
References
Babula Ł. (2013), Perspektywy badawcze cmentarza żydowskiego w Szczebrzeszynie, Lublin.
Bibel P. (2012), Szebreszin. Tales of the Shtetl, Warszawa.
Czubara K. (2007), Krótki przewodnik po zabytkach i miejscach niezwykłych. Szczebrzeszyn, Zamość.
Glauza Z. (ed.) (2004), Mała stabilizacja. Zamojszczyzna II RP. Sieroty koreańskie, “Karta 42 – kwartalnik historyczny”.
Kita S. (2000), 85-lecie Szkolnictwa Powszechnego i Podstawowego w Szczebrzeszynie 1915-2000, Szczebrzeszyn.
Kołodziejczyk R. (2010), Mój adres: Szczebrzeszyn Szlakówka, Warszawa.
Kołodziejczyk R. (2014), Szczebrzeszyn dawnych lat, Warszawa.
Kołodziejczyk R. (2022), 900 lat Szczebrzeszyna, Warszawa.
Knyt A. (ed.) (2017), Klukowski Zamojszczyzna 1918-1959, “Świadectwa Polska XX wiek”, Warszawa.
Landau-Czajka, A. (2011), Odrodzona Polska czy odrodzona ojczyzna? Odzyskanie niepodległości w świetle polskojęzycznej prasy żydowskiej 1918-1920, “Dzieje najnowsze”, No. 43(3), pp. 61-80.
Lawera H., Bata A. (2001), Miasto i gmina Szczebrzeszyn, Krosno.
Litwin W. (ed.) (2013), Żydzi w Zamościu i na Zamojszczyźnie. Historia-kultura-literatura, Lublin.
Łepkowski T. (ed.) (1973), Słownik Historii Polski, Warszawa.
Majuk E. (2025), Szczebrzeszyn – przewodnik, Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, https://shtetlroutes.eu/pl/szczebrzeszyn-przewodnik/ [access on: 12.12.2025].
Martyn W. (2014), Roztoczańskie cmentarze – sacrum i pomniki przeszłości regionu w kontekście ich wykorzystania w turystyce krajoznawczej, Zamość.
Mironowicz A. (2017), Chrzest Polski z różnych perspektyw, “Rocznik Teologiczny”, No. LIX(1), pp. 37-74.
Nowak B. (2024), Szczebrzeszyn. Ofiary zostaną upamiętnione. Wyznaczone zostaną także granice masowych pochówków, “Kurier Lubelski”, 18.04.2024, https://kurierlubelski.pl/szczebrzeszyn-ofiary-zostana-upamietnione-wyznaczone-zostana-takze-granice-masowych-pochowkow/ar/c5-18390657 [access on: 12.12.2025].
Przysada A. (1997), Przewodnik Szczebrzeszyn i okolice, Szczebrzeszyn.
Przysada A. (1998), Zarys dziejów Szczebrzeszyna, “Zamojski Kwartalnik Kulturalny”, No. 203(56).
Przysada A. (2006), Żydzi miejscy, “Chrząszcz”, No. 1(1).
Przysada A. (2009), Synagoga w Szczebrzeszynie dawniej i dziś, Zamość.
Przysada A. (2014), Szczebrzeszyn miasto bogate historią i ludźmi, Szczebrzeszyn.
Przysada A. (2017), Szczebrzeszyn Miasto Wielokulturowe, Szczebrzeszyn.
Sikorski D. (2024), Żydowscy uchodźcy: Media, religia, wyobraźnia, kultura, Gdańsk.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (1998), Żydzi Szczebrzescy, Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, https://teatrnn.pl/scriptores/zydzi-szczebrzescy/#sdendnote6sy [access on: 12.12.2025].
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2000), Szczebrzeszyn szkice do dziejów, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2011), Słownik historii Szczebrzeszyna, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2015), Szkoła żydowska w Szczebrzeszynie 1927-1930Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R. (2022), Żydzi w Szczebrzeszynie 1507-1942, Szczebrzeszyn.
Smoter-Grzeszkiewicz R., Grabacik B. (2010), Dzieje Gminy Szczebrzeszyn, Szczebrzeszyn.
Sroczyńska B., Szponar J. (1981), Szczebrzeszyn Kościół Pounicki, Zamość.
Sygowski P. (1998), Zarys dziejów Szczebrzeszyna, “Zamojski kwartalnik Kulturalny”, No. 203(56).
Sygowski P. (2025), Szczebrzeszyn – karta dziedzictwa kulturowego, Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, https://shtetlroutes.eu/pl/szczebrzeszyn-karta-dziedzictwa-kulturowego/ [access on: 12.12.2025].
Szuchta R. (2015), 1000 lat historii Żydów polskich. Podróż przez wieki, Warszawa.
Trzciński A. (1990), Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie, Lublin.
Wojnarski D. (2005), Następstwa Materialno-Demograficzne napadu wojsk kozacko-tatarskich na Szczebrzeszyn w roku 1648, Zamość.
Wójtowicz A. (2016), Szczebrzeszyn – historia miasta, Ośrodek “Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/szczebrzeszyn-historia-miasta/ [access on: 12.12.2025].
